Rośliny pasożytnicze i pnącza

Większość gatunków roślin to isto­ty samożywne, jednakże są wśród nich i takie, które muszą korzystać z substancji wytworzonych przez inne organizmy. Pnącza, aby dotrzeć do światła, wykorzystują jako podporę także inne gatunki roślin, jednakże one nie zniewalają swych gospodarzy i nie korzystają z ich zasobów energii.

Większość roślin sama produkuje sobie po­karm i dzięki temu są one samożywne. Pasożyty korzystają z energii wyprodu­kowanej przez inne gatunki, a pnącza wykorzy­stują je jako podporę, gdy rosną w stronę światła. W różny sposób pasożyty i pnącza wykształciły w drodze ewolucji sposoby wykorzystywania in­nych gatunków do zapewnienia sobie egzystencji.

Rośliny pasożytnicze

Rośliny pasożytnicze są stosunkowo rzadkie wśród tak zwanych roślin wyższych, czyli roślin kwiato­wych. Jednym z najbardziej znanych gatunków jest jemioła, która rośnie na jabłoniach i topolach. Wiele gatunków pasożytniczych roślin czerpie wszystkie konieczne substancje z organizmu gospodarza. Inne, na przykład jemioła, mają zielone liście i same są w stanie produkować pokarm. Gatunki zupeł­nie zależne od roślin żywicielskich, na przykład kanianki (Cuscuta sp.), są pozbawione chlorofilu i polegają całkowicie na pokarmie wytworzonym przez roślinę, na której żyją, gdyż nie są w stanie przeprowadzać fotosyntezy.

Pasożyty częściowe, na przykład jemioła, naj­prawdopodobniej nie wyrządzają wielkiej szkody żywicielom, natomiast pasożyty całkowite, takie jak kanianki, sto procent pokarmu pobierają od gospodarza i stąd też mogą być przyczyną wiel­kich szkód w uprawach.

Rośliny pasożytnicze uzyskują wodę i pokarm z ciała gospodarza za pomocą specjalnych orga­nów zwanych haustoriami (ssawki), które działa­ją jak kotwice i wrastają w system tkanki przewo­dzącej gospodarza, przylegając do naczyń i cewek, którymi jest transportowana woda.

Pasożyty całkowite zazwyczaj mają w stopniu minimalnym wykształcone organy zewnętrzne: pasożyty korzeniowe mogą na przykład mieć bar­dzo małe łodygi i niewielkie, łuskowate liście, ale za to bardzo dobrze wykształcone kwiaty. Kwiaty są najważniejszymi organami pasożytów jedno­rocznych, ponieważ zapewniają powstawanie nasion i ich rozsiewanie się. Takimi jednoroczny­mi roślinami pasożytniczymi są kanianki.